Effectief Prompten

Haal drastisch betere resultaten door effectief te communiceren met AI — het verschil tussen wat je vraagt en wat je krijgt.

INFO

• Tijd: ~35 minuten
• Moeilijkheid: Beginner
• Wat je leert: Het CRAFT-framework, geavanceerde functies en templates die consistent betere resultaten opleveren

---

Wat Deze Pagina Behandelt

• Waarom De Meeste Mensen Te Weinig Prompten - Het verschil tussen wat je vraagt en wat je wilt
• Het CRAFT-Framework - Context, Rol, Actie specifiek, Formaat, Testen & itereren
• Geavanceerde Functies - Denkmodus, Onderzoeksmodus en Markdown-uitvoer begrijpen
• Prompts voor Analyse - Templates voor het analyseren van documenten en data
• Prompts voor Schrijven - Templates voor verschillende soorten content
• Prompts voor Besluitvorming - Gestructureerde vergelijkingsprompts
• Prompts voor Leren - Hoe je AI als leraar kunt gebruiken

---

Waarom De Meeste Mensen Te Weinig Prompten

Er is een kloof tussen wat je vraagt en wat je eigenlijk wilt. Wanneer je typt "schrijf me een e-mail," moet AI gokken:

• E-mail aan wie?
• Waarover?
• Welke toon?
• Hoe lang?
• Wat is het doel?

AI vult deze gaten op met generieke aannames. Het resultaat is generieke uitvoer.

De oplossing is simpel: Vertel AI wat je daadwerkelijk wilt. Het CRAFT-framework helpt je dit systematisch te doen.

---

Het CRAFT-Framework

C - Context

Geef AI de achtergrond die het nodig heeft. Zonder context maakt AI aannames die vaak fout zijn.

Slechte prompt:

Schrijf een e-mail over de projectvertraging.

Goede prompt:

Ik ben een projectmanager bij een softwareadviesbureau. We lopen 2 weken achter op een klantoplevering door onverwachte technische problemen. De klant is over het algemeen begripvol, maar heeft zorgen geuit over het budget. Schrijf een e-mail...

Context om mee te geven:

• Wie je bent - Je rol, expertise, relatie tot de ontvanger
• De situatie - Wat er gebeurt, wat hieraan voorafging
• Het publiek - Wie dit leest, waar zij om geven
• Beperkingen - Budget, tijd, technische beperkingen, bedrijfsbeleid

---

R - Rol

Geef AI een persona of expertise. Dit stuurt het om vanuit dat perspectief te antwoorden.

Zonder rol:

Leg blockchain aan me uit.

(Generieke, schoolboekuitleg)

Met rol:

Doe alsof je een geduldige leraar bent die blockchain uitlegt aan een absolute beginner. Gebruik eenvoudige vergelijkingen en vermijd technisch jargon.

(Heldere, toegankelijke uitleg)

Nuttige rollen:

• "Doe alsof je een ervaren [functietitel] bent die gespecialiseerd is in..."
• "Jij bent een [type expert] die een [type publiek] helpt..."
• "Antwoord alsof je [specifieke persona] bent..."

Waarom Dit Werkt

Roltoewijzing activeert relevante patronen uit de training van AI. Een prompt die begint met "Doe alsof je een ervaren copywriter bent" put uit patronen van professioneel copywriting, niet uit generieke tekst.

---

A - Actie Specifiek

Vage vragen krijgen vage antwoorden. Wees precies over wat je wilt.

Vaag:

Geef me wat marketingideeën.

Specifiek:

Geef me 5 marketingslogans voor een duurzaam koffiemerk. Elke slogan moet minder dan 8 woorden zijn, milieubewustzijn benadrukken en aanspreken bij millennialprofessionals.

Dingen om te specificeren:

• Aantal - "Geef me 3 opties" vs "geef me ideeën"
• Lengte - "In 2-3 zinnen" of "een artikel van 500 woorden"
• Stijl - "Professioneel maar vriendelijk" of "informeel en conversationeel"
• Beperkingen - "Vermijd vakjargon" of "moet een call-to-action bevatten"

---

F - Formaat

Vertel AI hoe de uitvoer gestructureerd moet worden. Dit bespaart je het later opnieuw opmaken.

Vraag om formaten zoals:

• "Maak hier een tabel van met kolommen voor [X], [Y] en [Z]"
• "Gebruik opsommingstekens met vetgedrukte koppen"
• "Structureer dit als: Probleem → Oplossing → Volgende Stappen"
• "Presenteer als een genummerde lijst, geordend op prioriteit"
• "Schrijf in Markdown met H2-koppen voor elke sectie"

Voorbeeld:

Vergelijk deze 3 projectmanagementtools. Maak een tabel met kolommen: Toolnaam, Beste Voor, Prijs, Belangrijkste Beperking.

Toolnaam	Beste Voor	Prijs	Belangrijkste Beperking
Asana	Teams die taakafhankelijkheden nodig hebben	Gratis - $25/gebruiker/mnd	Complex voor simpele projecten
Trello	Visuele kanban-workflows	Gratis - $17,50/gebruiker/mnd	Beperkte rapportage
Notion	Alles-in-één werkruimte	Gratis - $10/gebruiker/mnd	Steilere leercurve

---

T - Testen & Itereren

Je eerste antwoord is zelden perfect. Iteratie is verwacht en normaal.

Verfijningstechnieken:

• "Maak het beknopter"
• "Maak het formeler/informeler"
• "Voeg meer detail toe over [specifiek aspect]"
• "Verwijder het gedeelte over [X]"
• "Herschrijf dit voor [ander publiek]"

Wanneer opnieuw beginnen:

• Het gesprek is ver afgedwaald van je doel
• AI lijkt verward over wat je wilt
• Je hebt veel tegenstrijdige verzoeken gedaan
• Het contextvenster raakt vol (lang gesprek)

Pro Tip

Als je een geweldig antwoord krijgt, bewaar dan de prompt. Je kunt het hergebruiken voor vergelijkbare taken.

---

Geavanceerde Functies

Naast basis-prompting hebben moderne AI-tools speciale modi die de resultaten voor specifieke taken drastisch kunnen verbeteren.

Denkmodus (Uitgebreid Redeneren)

Zowel Claude als ChatGPT bieden een "uitgebreid denken" of "redeneermodus". Wanneer ingeschakeld, besteedt de AI meer tijd aan het stap-voor-stap doorwerken van problemen voordat het je een antwoord geeft.

In Claude: Zoek naar "Extended thinking" in de modelselector In ChatGPT: Selecteer "GPT-5.2 Thinking" in de modelselector (ontworpen voor complex redeneren)

Wanneer Denkmodus gebruiken:

• Complexe analyses met meerdere factoren
• Wiskundige problemen of berekeningen
• Redeneertaken met meerdere stappen
• Code debuggen
• Strategische planning met afwegingen

Wanneer Denkmodus NIET gebruiken:

• Eenvoudige vragen met rechttoe-rechtaan antwoorden
• Creatief schrijven (denken kan het te veel beperken)
• Wanneer snelheid belangrijker is dan diepgang
• Informele gesprekken
• Taken die eerder goed werkten zonder denkmodus

Kosten en Snelheid

Denkmodus verbruikt meer rekentijd, wat langzamere antwoorden betekent en (bij betaalde tiers of API-gebruik) hogere kosten. Gebruik het bewust voor taken die baat hebben bij dieper redeneren.

---

Onderzoeksmodus (Zoeken op het Web)

ChatGPT en Claude kunnen het web in realtime doorzoeken om actuele informatie te vinden. Dit verschilt van hun "getrainde kennis" die een afsluitdatum heeft.

In Claude: Zoek naar de webzoek-schakelaar of vraag Claude om te zoeken In ChatGPT: Schakel "Browse" in of gebruik een model met browsemogelijkheden

Wanneer Onderzoeksmodus gebruiken:

• Actuele gebeurtenissen of recent nieuws
• Huidige prijzen, statistieken of data
• Beweringen feitelijk controleren
• Specifieke bronnen of citaten vinden
• Alles waar "per vandaag" ertoe doet

Wanneer Onderzoeksmodus NIET gebruiken:

• Algemene kennisvragen (sneller zonder zoeken)
• Creatieve of hypothetische taken
• Persoonlijk advies of analyse
• Wanneer je de informatie al in je prompt hebt meegegeven

Altijd Verifiëren

Zelfs met zoeken ingeschakeld kan AI bronnen verkeerd interpreteren of samenvatten. Klik bij belangrijke beslissingen door naar de daadwerkelijke bronnen die AI aanhaalt.

---

Markdown-Uitvoer Begrijpen

Wanneer je tekst kopieert van ChatGPT of Claude, merk je mogelijk vreemde opmaak op:

**Deze tekst heeft sterretjes**
# En hekjes
- En streepjes zoals dit
[Links zien er zo uit](url)

Dit is Markdown - een eenvoudige opmaaktaal. AI-uitvoer is opgemaakt in Markdown omdat het schoon en breed gebruikt is.

Veelvoorkomende Markdown-symbolen die je tegenkomt:

Symbool	Betekenis
**tekst**	Vetgedrukt
*tekst*	Cursief
# Kop	Grote kop
- item	Opsommingsteken
1. item	Genummerde lijst
`code`	Code of technische term

Bij het plakken van AI-uitvoer:

• Als je plakt in een Markdown-bewuste tool (Notion, GitHub, enz.) → opmaak wordt correct weergegeven
• Als je plakt in platte tekst (e-mail, Word) → moet je mogelijk de opmaaksymbolen verwijderen
• Als je plakt in een rich text editor → sommige apps converteren Markdown automatisch

Snelle Oplossing

Als je schone tekst zonder opmaak wilt, voeg dan toe aan je prompt: "Antwoord in platte tekst zonder opmaak."

---

Prompt-Templates

Kopieer en pas deze templates aan voor veelvoorkomende taken.

Voor Analyse

Ik moet [DOCUMENT/DATATYPE] analyseren.

Context: [Korte achtergrond over wat dit is en waarom je het analyseert]

Graag:
1. Vat de kernpunten samen in [X] opsommingstekens
2. Identificeer [specifieke zaken om op te letten - risico's, kansen, patronen]
3. Markeer alles wat ongewoon of zorgwekkend is
4. Stel [X] vervolgvragen voor die ik zou moeten overwegen

Structureer de uitvoer met duidelijke koppen per sectie.

Ingevuld voorbeeld:

Ik moet een leverancierscontract analyseren voor ons marketingbureau.

Context: We zijn een techbedrijf met 50 medewerkers en beoordelen een 12-maanden contract met een nieuw PR-bureau. Dit zou onze grootste marketinguitgave worden.

Graag:
1. Vat de belangrijkste voorwaarden samen in 5 opsommingstekens
2. Identificeer ongewone clausules of potentiële risico's
3. Markeer alles wat afwijkt van standaard bureaucontracten
4. Stel 3 vragen voor die ik moet stellen voordat ik teken

---

Voor Schrijven

Schrijf een [TYPE CONTENT] over [ONDERWERP].

Context: [Wie je bent, de situatie, eventuele achtergrond]
Doelgroep: [Wie dit leest, waar zij om geven]
Toon: [Professioneel, informeel, overtuigend, informatief, enz.]
Lengte: [Woordenaantal of structuurrichtlijn]

Belangrijke punten om op te nemen:
- [Punt 1]
- [Punt 2]
- [Punt 3]

Vermijd: [Wat je wilt uitsluiten - jargon, bepaalde onderwerpen, enz.]

Ingevuld voorbeeld:

Schrijf een LinkedIn-bericht over de aankondiging van ons nieuwe duurzaamheidsinitiatief.

Context: Ik ben de CEO van een softwarebedrijf met 200 medewerkers. We hebben zojuist klimaatneutraliteit bereikt.
Doelgroep: Onze medewerkers, klanten en branchegenoten
Toon: Trots maar bescheiden, authentiek, niet prekerig
Lengte: 150-200 woorden

Belangrijke punten om op te nemen:
- De mijlpaal die we hebben bereikt
- Eén specifieke actie die we hebben ondernomen
- Uitnodiging aan anderen om hun eigen traject te delen

Vermijd: Greenwashing-taal, opscheppen, technische details

---

Voor Besluitvorming

Help me kiezen tussen [OPTIE A] en [OPTIE B].

Context: [De situatie en waarom deze beslissing belangrijk is]

Analyseer voor elke optie:
- Voordelen
- Nadelen
- Risico's
- Meest geschikt voor: [welk scenario]

Mijn prioriteiten zijn: [Geef aan wat het belangrijkst voor je is]

Maak een vergelijkingstabel en geef vervolgens een aanbeveling op basis van mijn prioriteiten.

Ingevuld voorbeeld:

Help me kiezen tussen het aannemen van een fulltime contentschrijver of het inschakelen van een freelancebureau.

Context: We zijn een B2B SaaS-startup die 4 blogposts per maand moet produceren. Budget is €4-6K/maand.

Analyseer voor elke optie:
- Voordelen
- Nadelen
- Risico's
- Meest geschikt voor: welk type bedrijf

Mijn prioriteiten zijn: Consistente kwaliteit, iemand die onze branche leert kennen, flexibiliteit als behoeften veranderen.

---

Voor Leren

Leg [CONCEPT] aan me uit.

Mijn achtergrond: [Jouw expertiseniveau op dit gebied]
Ik leer het beste via: [Voorbeelden, analogieën, stap-voor-stap, beschreven visualisaties, enz.]

Graag:
1. Begin met een eenvoudige uitleg
2. Geef een concreet voorbeeld of een analogie
3. Leg uit waarom dit belangrijk is / wanneer ik het zou gebruiken
4. Wijs op veelvoorkomende misvattingen
5. Stel voor wat ik hierna zou moeten leren

Als ik vervolgvragen stel, pas dan je uitleg aan op basis van waar ik moeite mee heb.

Ingevuld voorbeeld:

Leg uit hoe API rate limiting werkt.

Mijn achtergrond: Ik ben een productmanager, geen ontwikkelaar. Ik begrijp basis-webconcepten.
Ik leer het beste via: Praktijkanalogieën en voorbeelden

Graag:
1. Begin met een eenvoudige uitleg
2. Geef een concreet voorbeeld dat ik in mijn werk tegenkom
3. Leg uit waarom dit belangrijk is bij het beoordelen van leveranciers-API's
4. Wijs op misvattingen die niet-technische mensen vaak hebben
5. Stel voor welk gerelateerd concept ik hierna zou moeten begrijpen

---

Veelgemaakte Prompt-Fouten

1. Te Vaag Zijn

Probleem:

Help me met mijn presentatie

Beter:

Help me 5 slides te maken voor een presentatie van 10 minuten aan ons bestuur over de verkoopresultaten van Q3. De hoofdboodschap is dat we onze doelen hebben overtroffen ondanks uitdagingen in de markt.

2. Geen Context

Probleem:

Schrijf een professionele e-mail

Beter:

Schrijf een professionele e-mail van een salesmanager aan een prospect die na onze demo vorige week niets meer liet horen. Het doel is om opnieuw contact te leggen zonder opdringerig te zijn.

3. Te Veel Tegelijk Vragen

Probleem:

Schrijf een complete marketingstrategie met doelgroepen, boodschap, kanalen, budget, tijdlijn en KPI's

Beter: Breek het op in stappen. Begin met:

Help me 3 doelgroepsegmenten te definiëren voor [product]

En bouw daar vervolgens op verder.

4. Niet Itereren

Probleem: Het eerste antwoord accepteren, ook als het niet helemaal klopt

Beter:

Goede start, maar maak het beknopter

of

De toon is te formeel, maak het vriendelijker

5. Kopiëren Zonder Controle

Probleem: AI-uitvoer direct gebruiken zonder het goed te lezen

Beter: Lees alles. Bewerk het naar jouw stijl. Controleer feiten. Maak het van jou.

---

Belangrijkste Inzichten

• Gebruik CRAFT: Context, Rol, Actie specifiek, Formaat, Testen & itereren
• Specificiteit wint: Hoe preciezer je verzoek, hoe beter het resultaat
• Iteratie is normaal: Het eerste antwoord is zelden definitief - verfijn het
• Gebruik Denkmodus voor complex redeneren - Sla het over voor eenvoudige vragen
• Gebruik Onderzoeksmodus voor actuele info - Sla het over voor algemene kennis
• AI geeft Markdown uit - Houd hier rekening mee bij het kopiëren naar andere applicaties
• Bewaar goede prompts: Als iets werkt, bewaar het voor hergebruik
• Blijf aan het stuur: AI is een hulpmiddel om je werk te versnellen, niet om je oordeel te vervangen